Wyobraź sobie dwie firmy tej samej wielkości, z podobnymi wynikami finansowymi. Jedna opublikowała raport ESG z konkretnymi i weryfikowalnymi wskaźnikami. Druga wzruszyła ramionami: „My się zajmujemy biznesem, nie papierologią.” Inwestorzy instytucjonalni wybrali pierwszą – traktując raport ESG jako sygnał, że dana inwestycja jest bezpieczna długoterminowo. Bank przyznał jej lepsze warunki kredytowe. Kontrahent z Niemiec podpisał kontrakt, bo wymagał tego wewnętrzną polityką zakupową.
W praktyce raport ESG staje się dla inwestora, banku lub kontrahenta źródłem wiedzy, czy firma potrafi zarządzać ryzykiem, danymi i długoterminową odpornością. Nie chodzi o dokument sam w sobie. Chodzi o to, czy organizacja umie pokazać, na jakich danych opiera decyzje biznesowe.
Czym jest raportowanie niefinansowe. Fakty zamiast mitów
Wokół raportowania niefinansowego narosło kilka uproszczeń i mitów.
Pierwsze: że to wyłącznie greenwashing. Drugie: że dotyczy tylko największych korporacji. Oba podejścia są ryzykowne, bo odwracają uwagę od sedna – jakości danych, odpowiedzialności i procesu zarządzania.
Mit numer 1: raportowanie niefinansowe to „greenwashing”. Błąd. Dyrektywa CSRD, czyli Corporate Sustainability Reporting Directive, została przyjęta w 2023 roku. Wprowadziła obowiązek raportowania informacji o zrównoważonym rozwoju według Europejskich Standardów Raportowania (ESRS) oraz ich zewnętrznego audytu. Wcześniejsze raporty CSR często publikowane dla celów marketingowych i ozdobne broszury traktowane są dzisiaj jako praktyki greenwashingowe.
Mit numer 2: zbieranie i ujawnianie informacji niefinansowych dotyczy tylko największych korporacji, które muszą raportować. Błąd. Po zmianach Omnibus zakres obowiązkowego raportowania faktycznie został istotnie zawężony. Nie oznacza to jednak, że temat danych ESG zniknął z rynku. Wiele firm, które formalnie nie będą objęte pełnym raportowaniem CSRD, nadal będzie otrzymywać pytania o dane ESG od klientów, banków i większych partnerów w łańcuchu wartości.
Raportowanie niefinansowe polega na ujawnianiu informacji o wpływie organizacji na środowisko, ludzi i sposób zarządzania. W praktyce są to dane, których nie widać w klasycznym sprawozdaniu finansowym: emisje gazów cieplarnianych, zużycie energii, dane pracownicze, kwestie BHP, informacje o łańcuchu dostaw, polityki antykorupcyjne czy zarządzanie ryzykiem.
Raportowanie niefinansowe i raportowanie finansowe to dziś dwa filary przejrzystości organizacji wobec interesariuszy – klientów, inwestorów, banków, partnerów handlowych, regulatorów.
Dlaczego temat raportowania niefinansowego nie zniknął po wprowadzeniu pakietu uproszczeń Omnibus
Zmiany wprowadzone przez pakiet uproszczeń Omnibus ograniczyły formalny zakres podmiotów, firm zobligowanych do raportowanie zgodnie z CSRD, ale nie zatrzymały zapytań o dane ESG w relacjach biznesowych. W praktyce coraz więcej firm otrzymuje pytania od klientów, banków lub partnerów z łańcucha wartości.
W 2026 roku mniejsze firmy zaczynają poszukiwać informacji, jak odpowiadać na kwestionariusze klientów wysyłane przez platformę EcoVadis. EcoVadis to system oceny zrównoważonego rozwoju dostawców, oparty na kryteriach ESG, takich jak środowisko, prawa pracownicze i człowieka, etyka oraz zrównoważone zakupy. Dla wielu MŚP, dobry rating EcoVadis nie jest to jeszcze warunkiem utrzymania kontraktu, ale coraz częściej staje się elementem rozmów zakupowych i oceny dostawcy. To powoduje niepewność: firmy nie wiedzą, jak odpowiadać na ankiety, jakie dane przygotować i kto w organizacji powinien za nie odpowiadać.
Wniosek praktyczny jest prosty: nawet jeśli firma nie musi przygotowywać pełnego raportu zgodnie z CSRD, może potrzebować uporządkowanych danych ESG, aby odpowiadać na pytania klientów, banków lub platform oceny dostawców.
Kto musi raportować niefinansowo. Obowiązki wynikające z dyrektywy CSRD
Dyrektywa CSRD zastąpiła wcześniejszą dyrektywę NFRD i miała znacząco rozszerzyć zakres raportowania zrównoważonego rozwoju. Pierwotne założenia CSRD zostały znacząco zmienione po wejściu w życie pakietu uproszczeń Omnibus I oraz dyrektywy „Stop the Clock”.
Po zmianach uzgodnionych na poziomie UE obowiązkowe raportowanie CSRD dotyczy przede wszystkim największych firm: podmiotów zatrudniających ponad 1000 pracowników i osiągających ponad 450 mln EUR rocznego obrotu netto, a dla części podmiotów został odroczony w czasie.
Stan na czerwiec 2026 r. można podsumować następująco:
| Obszar | Aktualny stan na czerwiec 2026 r. |
| Nowy próg główny | Obowiązek raportowania ESG dotyczy jednostek zatrudniających powyżej 1000 pracowników i osiągających przychody netto powyżej 450 mln euro. |
| I fala raportowania | Największe jednostki interesu publicznego złożyły raporty w 2025 r. za rok 2024. Podmioty niespełniające nowych progów mogą skorzystać ze zwolnienia za lata 2025 i 2026. |
| II fala | Pozostałe duże jednostki raportują w 2028 r. za rok 2027. |
| III fala | Giełdowe MŚP raportują w 2029 r. za rok 2028. |
| Firmy poniżej 1000 pracowników | Od 2026 roku nie są objęte docelowym zakresem CSRD i mogą odstąpić od raportowania za lata 2025 i 2026, po świadomej decyzji zarządu. |
Na gruncie przepisów obowiązujących w Polsce od marca 2026 r. firmy zatrudniające poniżej 1000 pracowników nie pozostają już w tak silnym stanie niepewności regulacyjnej jak wcześniej. Nowe progi jasno wskazują, że nie są one objęte docelowym zakresem obowiązkowego raportowania CSRD.
Nie oznacza to jednak, że temat raportowania ESG całkowicie znika z ich agendy. Marzec 2026 r. był dla wielu organizacji okresem publikacji raportów przygotowywanych jeszcze w warunkach długotrwałej niepewności regulacyjnej. Część firm, mimo możliwości skorzystania ze zwolnienia, zdecydowała się opublikować raport za 2025 rok. Powodem były m.in. potrzeba zachowania ciągłości raportowania, oczekiwania interesariuszy, banków i partnerów biznesowych, a także chęć potwierdzenia dojrzałości procesów ESG w organizacji.
W praktyce oznacza to, że formalny obowiązek raportowania został ograniczony, ale presja informacyjna ze strony rynku nie zniknęła. Firmy, które „wypadły” z obowiązku raportowania niefinansowego zgodnie z CSRD, nadal mogą być pytane o dane ESG przez klientów, instytucje finansowe, inwestorów lub partnerów biznesowych. Dlatego decyzja o rezygnacji z raportowania niefinansowego powinna być decyzją zarządczą, a nie wyłącznie reakcją na zmianę przepisów.
Standardy raportowania niefinansowego. ESRS i GRI
Dyrektywa CSRD wymaga stosowania Europejskich Standardów Raportowania Zrównoważonego Rozwoju (ESRS – European Sustainability Reporting Standards). Pierwszy zestaw ESRS obejmuje 12 standardów: 2 standardy przekrojowe oraz 10 standardów tematycznych dotyczących kwestii środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego. Standardy określają, jakie informacje firma powinna ujawniać, jeśli dany temat jest istotny z perspektywy podwójnej istotności.
Przed CSRD jednym z najczęściej stosowanych standardów raportowania ESG był GRI (Global Reporting Initiative). Wiele dużych firm zobowiązanych do raportowania niefinansowego wg. wcześniejszej dyrektywy NFRD (Non-Financial Reporting Directive) stosowało właśnie wytyczne GRI jako podstawę wyboru wskaźników do ujawnienia.
Dyrektywa CSRD została wzmocniona przez jasne i jednolite dla wszystkich podmiotów raportujących zgodnie z dyrektywą wytyczne i wskaźniki. Wspomniane wcześniej Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS).
Raport ESG oparty na ESRS wymaga od organizacji:
- przeprowadzenia analizy podwójnej istotności (double materiality assessment) – oceny, jakie kwestie ESG są istotne dla firmy i w których obszarach firma ma istotny wpływ na aspekty społeczne i środowiskowe,
- zbierania danych dotyczących nie tylko własnych operacji, ale także – tam, gdzie jest to istotne – z łańcucha wartości. W tym danych dotyczących emisji zakresu 3, dostawców, pracowników w łańcuchu wartości i ryzyk społecznych.
- zewnętrznej weryfikacji, audytu co najmniej w formule limited assurance zgodnie z aktualnymi wymogami CSRD.
Zrównoważony rozwój przestał być deklaracją. Stał się mierzalnym zobowiązaniem podlagającym audytowi.
Co zawiera raport niefinansowy. Kluczowe elementy
Raport niefinansowy to nie broszura z ładnymi zdjęciami. Raport ESG zgodny z CSRD/ESRS zawiera opis procesu oraz informacje wynikające z analizy podwójnej istotności i wymaganych ujawnień. W praktyce obejmuje trzy główne obszary:
Obszar środowiskowy (E): m.in. emisje gazów cieplarnianych, najczęściej wyrażane w CO₂e (zakresy 1, 2 i 3), zużycie energii i udział OZE, gospodarka wodna, zarządzanie odpadami, polityka klimatyczna i cele redukcji emisji.
Obszar społeczny (S): m.in. wskaźniki zatrudnienia i rotacji, różnorodność i inkluzywność, luka płacowa kobiet i mężczyzn (gender pay gap) i udział kobiet w organach zarządzających lub nadzorczych, BHP, satysfakcja pracowników, zaangażowanie w lokalną społeczność.
Obszar ładu korporacyjnego (G): m.in. struktura zarządzania, polityka antykorupcyjna, wynagrodzenia kadry zarządzającej, zarządzanie ryzykiem ESG.
Raport niefinansowy zawiera też analizę ryzyk i szans ESG dla modelu biznesowego przedsiębiorstwa – to kluczowy element dla inwestorów i analityków kredytowych.
Jak przygotować raport niefinansowy. Krok po kroku
Raportowanie niefinansowe nie jest projektem pisania i publikowania raportu ESG. Raport jest efektem końcowym. Wcześniej firma musi zbudować proces: zrozumieć wymagania, zmapować źródła danych, zebrać informacje, przeanalizować je, skonsolidować i zweryfikować.
Żeby to zadziałało, potrzebna jest struktura odpowiedzialności: właściciele danych, osoba odpowiedzialna za proces oraz jasny sposób przekazywania, sprawdzania i zatwierdzania informacji.
Fundamenty buduje się kilkanaście miesięcy przed pierwszą publikacją:
Krok 1 – Analiza podwójnej istotności. Ustal, które kwestie ESG są istotne z dwóch perspektyw: wpływu firmy na otoczenie oraz wpływu kwestii zrównoważonego rozwoju na sytuację finansową, operacyjną i strategiczną firmy. To punkt startowy – bez niego trudno określić, które dane faktycznie trzeba zebrać.
Krok 2 – Mapowanie danych. Ustal, które wskaźniki ESRS musisz raportować i skąd będziesz zbierać dane. Następnie sprawdź, gdzie te dane są w organizacji – każdy wskaźnik ma źródło. W HR, finansach, zakupach, operacjach, systemach produkcyjnych, fakturach, excelach albo u dostawców.
Krok 3 – Zbieranie danych i przypisanie odpowiedzialności. Każda kluczowa dana powinna mieć właściciela. Zbuduj procesy raportowania wewnętrznego: kto dostarcza dane, z jakiego systemu, z jaką częstotliwością. Raportowanie niefinansowe wymaga dyscypliny danych podobnej do raportowania finansowego. Należy określić, kto jest właścicielem i kto dostarcza dane, kto je weryfikuje, kto zatwierdza i kto odpowiada za cały proces. Bez tego raportowanie pozostaje coroczną akcję ratunkową przed terminem publikacji.
Krok 4 – Weryfikacja wewnętrzna i zewnętrzna. Dane ESG powinny być sprawdzane wewnętrznie, zanim trafią do raportu lub ankiety klienta. W przypadku raportowania ESG na podstawie wymogów CSRD raport musi być poddany także zewnętrznemu audytowi. Wybierz biegłego rewidenta lub wyspecjalizowaną firmę audytorską.
Krok 5 – Publikacja i wykorzystanie danych. Raport niefinansowy zgodnie z CSRD jest częścią sprawozdania z działalności firmy. Warto pamiętać, że te same dane mogą być później wykorzystywane w rozmowach z bankami, klientami, inwestorami i partnerami biznesowymi.
Raportowanie niefinansowe jako narzędzie zarządzania, nie obowiązek regulacyjny
Najskuteczniejsze organizacje traktują proces raportowania niefinansowego i dane potrzebne do przygotowania raportu ESG jako system wczesnego ostrzegania, a nie jako obowiązek wobec regulatora. Dobrze zbudowany proces zarządzania danymi ESG może pokazać ryzyka, których nie widać w klasycznym raporcie finansowym: zależność od jednego dostawcy, rosnące koszty energii, wysoką rotację w kluczowych zespołach, ekspozycję na zmianę regulacji albo słabe punkty w łańcuchu wartości
Raportowanie niefinansowe warto traktować jako narzędzie zarządzania, a nie jako obowiązek administracyjny. Jeśli firma ma dane, właścicieli danych i proces ich weryfikacji, może szybciej odpowiadać na pytania klientów, banków i partnerów. Może też podejmować decyzje na podstawie faktów, a nie intuicji.
Zrównoważony rozwój mierzony wskaźnikami ESG to język biznesu – raportowanie niefinansowe jest jego gramatyką.
Pytania i odpowiedzi o raportowanie niefinansowe
Jakie są rodzaje raportów niefinansowych?
Do najczęściej spotykanych form i nazw odnoszących się do raportowania niefinansowego należą: raport ESG, raport zrównoważonego rozwoju, zintegrowany raport roczny łączący dane finansowe i niefinansowe oraz oświadczenie zarządu o zrównoważonym rozwoju ujmowane w sprawozdaniu z działalności zgodnie z CSRD. Firmy mogą też korzystać z różnych standardów raportowania takich jak ESRS, VSME czy GRI oraz ram i punktów odniesienia: TCFD (klimat i ryzyka finansowe) lub SASB/ISSB (specyficzne dla branży).
Jakie informacje zawierają raporty niefinansowe?
Raporty niefinansowe zawierają informacje środowiskowe, społeczne i dotyczące ładu korporacyjnego. Mogą obejmować m.in. emisje gazów cieplarnianych, zużycie energii, gospodarkę wodną i odpadową, dane o zatrudnieniu, różnorodności, BHP, łańcuchu wartości, politykach antykorupcyjnych i zarządzaniu ryzykiem. Zgodnie z dyrektywą CSRD, zakres ujawnień wynika z ESRS oraz analizy podwójnej istotności. Standardy przekrojowe wymagają opisu procesu i wyniku analizy podwójnej istotności, opisu ryzyk i szans ESG dla modelu biznesowego oraz wyników zewnętrznej weryfikacji.
Jaki jest przykład jakościowej informacji niefinansowej?
Raportowanie niefinansowe obejmuje informacje jakościowe (opisowe) i ilościowe (dane liczbowe i mierniki).
Przykładem jakościowej informacji niefinansowej jest opis modelu biznesowego oraz łańcucha wartości przedsiębiorstwa. Są to również narracyjne opisy przyjętych polityk i działań zarządczych, np. w zakresie ochrony praw człowieka czy przeciwdziałania korupcji. Informacje te obejmują wyjaśnienie wyników oceny podwójnej istotności, uzasadniające dlaczego dany temat uznano za kluczowy dla organizacji. Innym przykładem jest opis trwałości i naprawialności produktów lub wyjaśnienie, w jaki sposób działania lobbingowe firmy wpływają na istotne ryzyka i szanse ESG
Zgodnie ze standardami ESRS, aby informacja jakościowa była użyteczna, musi cechować się: rzetelnością (Faithful representation), zrozumiałością i weryfikowalnością.
Jakie są przykłady wskaźników niefinansowych?
W ESRS część informacji ma charakter ilościowy, a część opisowy.
Przykładami ilościowych wskaźników niefinansowych w raportowaniu ESG są emisje gazów cieplarnianych (Zakres 1, 2 i 3) wyrażone w tonach ekwiwalentu CO2 oraz zużycie energii w MWh. W sferze pracowniczej metryki obejmują wskaźnik wypadkowości przy pracy, stopę rotacji pracowników oraz różnicę w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn, czyli lukę płacową (%). Firmy raportują również masę wytworzonych odpadów niebezpiecznych oraz całkowity pobór wody w metrach sześciennych. Przykładami wskaźników dotyczących ładu korporacyjnego są liczba wyroków za korupcję oraz średni termin płatności faktur wobec kontrahentów.
Zrób jedno dziś: sprawdź nie tylko, czy Twoja firma formalnie podlega CSRD, ale też czy klienci, banki lub partnerzy biznesowi już pytają o dane ESG.
Jeśli tak – masz mniej czasu na przygotowanie niż myślisz. Nie zaczynaj od pisania raportu. Zacznij od trzech rzeczy: zrozumienia wymagań, zmapowania źródeł danych i przypisania odpowiedzialności. Dopiero z tego powstaje solidny proces zarządzania danymi, a w efekcie raport, odpowiedzi do kwestionariusza EcoVadis albo wiarygodna odpowiedź dla interesariuszy.
Autorką artykułu jest:
Kamila Wosińska
Łączę ponad 15 lat doświadczenia w zarządzaniu strategicznym i operacyjnym z głęboką wiedzą ekspercką w obszarze ESG, aby wspierać organizacje w transformacji. Wierzę, że decyzje oparte na danych pozwalają budować odporność, realnie zarządzać ryzykiem i zachować długoterminową konkurencyjność biznesu. Moja filozofia pracy opiera się na przekonaniu, że synergia różnorodności w zespołach jest kluczem do sukcesu. Skuteczne i zaangażowane zespoły buduję w oparciu indywidualny potencjał każdego z członków.
Więcej na stronie o mnie.
